Vào mùa xuân tại Thịnh Kinh, các gian hàng bán đồ ăn vặt trên đường dần dần nhiều lên.
Mọi người xuất hành đạp thanh*, phụ nữ lên núi đốt hương, trên đường không tránh khỏi mua một ít kẹo mè và bánh cam đường. Bánh Vân Phiến của bà Phùng Tam bán rất đắt, mỏng như lớp tuyết, vừa thơm vừa ngọt.
*đạp thanh: "giẫm lên cỏ xanh", vào tiết Thanh minh, người người đi chơi xuân ở chốn đồng quê, giẫm lên cỏ xanh nên gọi là đạp thanh.
Ở “Y Quán Nhân Tâm”, trước quầy dài, Đỗ Trường Khanh ngậm nửa miếng bánh Vân Phiến trong miệng đang buồn chán nhìn sang phố đối diện.
Đỗ gia ở Nam Vượng Phường, Thịnh Kinh, khởi đầu là một hiệu thuốc, sau đó hiệu thuốc ngày càng được mở rộng, sau thành y quán. Danh tiếng của y quán ngày càng lớn, ngôi nhà của Đỗ lão gia cũng ngày càng to hơn.
Khi còn trẻ, Đỗ lão gia luôn bận rộn với việc gây dựng sự nghiệp, cho đến khi gần trung niên mới lấy vợ.
Ái thê xinh đẹp hai mươi chín tuổi, mặt đẹp như hoa, một năm sau đó, bà mang thai. Già rồi mới có con, Đỗ lão gia vui mừng khi có con trai. Ông chỉ hận không thể nuông chiều nương tử lên tận trời.
Nhưng tiếc rằng, Đỗ phu nhân không được may mắn, sau khi sinh con trai được một năm, bà qua đời. Đỗ lão gia thương tiếc vì đứa con thơ mất mẹ, lại thấy đứa trẻ này quả thật thông minh và đáng yêu. Vì thế, lão đã nuông chiều con trai đến mức con trở thành một kẻ lười biếng, không thể tự lập, chỉ biết nghe nhạc và uống rượu.
Đỗ Trường Khanh chính là kẻ lười biếng đó.
Khi Đỗ lão gia còn sống, gia đình giàu có, nhưng sau khi lão qua đời, Đỗ gia không còn trụ cột.
Do được nuông chiều, Đỗ Trường Khanh học vấn tầm thường, suốt ngày chỉ biết la cà lêu lổng, không ra thể thống gì. Hắn ta lại tiêu xài hoang phí, hào phóng, lũ bạn chỉ coi hắn như mỏ tiền. Hôm nay, mẹ già của Trương Tam bệnh nặng vay hắn 300 lượng bạc, ngày mai Lý Tứ rời kinh thành đi làm ăn tìm hắn xoay sở 500 lượng bạc, tụm 5 tụm 3, năm dài tháng rộng. Cuối cùng, tài sản đất đai của hắn ta bị tiêu tán hết, cuối cùng chỉ còn lại y quán tả tơi ở phố Tây.
Y quán nhỏ này là nơi Đỗ lão gia mở ra từ khi còn sống, Đỗ Trường Khanh không dám bán đi, bèn hỏi tiên sinh ở đầu phố viết cho một tấm bảng treo ở trước cửa, tự mình làm chủ “Y Quán Nhân Tâm”.
Trong y quán trước đây có một vị đại phu thường trực, nhưng đã bị Hạnh Lâm Đường trả giá cao và mời về làm. Trong thời gian ngắn, cũng không thể tìm được vị đại phu thường trực phù hợp. Hơn nữa, y quán không đủ tiền để duy trì, có đại phu hay không cũng chẳng khác gì nhau. Thường ngày, thỉnh thoảng có vài nhà xung quanh đến tiệm này mua vài thang thuốc để tạm bợ qua ngày, e rằng chẳng bao lâu nữa, y quán này sẽ phải bán tháo.
Một chiếc xe ngựa từ ven đường chạy đến, bánh xe lăn qua mặt đất, cuốn theo những sợi bông liễu bay nhẹ.
Có người từ xe ngựa bước xuống.
Đỗ Trường Khanh mắt sáng lên, nuốt vội hai ba miếng bánh Vân Phiến trong miệng, phủi sạch vẻ mệt mỏi vừa rồi, vội vàng tiến lại đến gần, cất tiếng gọi vang dội và thân mật: "Thúc!"
Người đến là một người đàn ông đội khăn vuông, khoảng năm mươi tuổi, mặc một bộ áo dài bằng gấm màu trầm hương, tay cầm một chiếc quạt giấy. Tay kia của ông ấy cầm khăn tay, áp vào mũi và môi, vừa đi vừa ho.
Đỗ Trường Khanh mời ông ta vào tiệm và ngồi xuống, vừa gọi thằng bé đang lau bàn ở trong: "A Thành, không thấy thúc đến à? Nhanh đi pha trà!" Lại giả vờ trách móc người trước mặt: "Con nít quỷ có mắt như mù, thúc đừng chấp nó!"
Hồ Viên Ngoại buông chiếc khăn tay trong tay xuống, vẫy tay, lấy ra một tờ đơn thuốc từ trong ngực áo, nói: "Trường Khanh ơi..."
"Đây, là đơn thuốc tháng này phải không?" Đỗ Trường Khanh cầm lấy đơn thuốc đi về phía quầy, "Cháu sẽ lấy thuốc cho thúc ngay!"
A Thành đặt tách trà đã pha lên trước mặt Hồ Viên Ngoại, đôi mắt đầy đồng cảm nhìn ông. Trên đời này không thiếu kẻ ngốc, nhưng làm kẻ ngốc mà còn tự cho rằng mình đã chiếm được lợi thế, Hồ Viên Ngoại là người duy nhất hắn ta từng gặp.
Hồ Viên Ngoại là bạn tốt của Đỗ lão gia, hai người gia cảnh tương tự, từ nhỏ đã chơi thân với nhau, bề ngoài thì vui vẻ hoà thuận, nhưng trong lòng lại âm thầm ganh đua. Từ nhan sắc phu nhân đến việc học hành của con cái, từ chiều cao đến số đo vòng eo đến việc ăn mặc đội mũ, luôn phải so sánh cao thấp.
Sau khi Đỗ lão gia qua đời, Hồ Viên Ngoại không còn ai để ganh đua, khiến ông cảm thấy nhàm chán, liền dồn sự chú ý sang con trai của Đỗ lão gia là Đỗ Trường Khanh. Cách hai tháng, ông lại đến mua thuốc, nhân tiện lấy danh nghĩa người cậu dạy dỗ tiểu bối, tìm kiếm sự an ủi cho tâm hồn.
Đỗ Trường Khanh luôn luôn tỏ ra ngoan ngoãn và nghe lời, điều này khiến Hồ Viên Ngoại rất hài lòng. Dù sao thì mỗi tháng ông cũng phải mua một số loại thuốc bổ, số tiền này đối với Hồ Viên Ngoại chẳng đáng kể, nhưng đối với cậu thiếu gia hèn hạ này mà nói, thì có thể giúp y quán Nhân Tâm cầm cự thêm được vài tháng.
Có thể nói, sau khi Đỗ lão gia qua đời, Hồ Viên Ngoại chính là cơm cha áo mẹ của Đỗ Trường Khanh.
Đối với cơm cha áo mẹ, phải thể hiện sự kính trọng và khiêm tốn một chút.
Đỗ Trường Khanh bốc xong thuốc, lại ngồi xuống bên cạnh Hồ Viên Ngoại. Quả nhiên, Hồ Viên Ngoại uống vài ngụm trà, lại bắt đầu giáo huấn Đỗ Trường Khanh.
"Trường Khanh à, năm xưa khi lệnh tôn lâm bệnh nặng, dặn dò ta sau khi ông qua đời phải chăm sóc cẩn thận con. Ta đã kết bạn với lệnh tôn nhiều năm, cũng coi con như nửa đứa con trai, hôm nay ta muốn chia sẻ một số lời tâm tình với con."
"Người khác đến tuổi này đều đã thành gia lập nghiệp. Lệnh tôn còn sống, gia sản khá nhiều, một y quán thu nhập không dồi dào cũng không sao. Bây giờ thì khác rồi. Con chỉ sống nhờ vào y quán, vị trí tuy tốt, nhưng mặt bằng quá nhỏ, người đến mua thuốc cũng ít. Lâu dần, tất nhiên sẽ không thể tiếp tục kinh doanh được. Cho dù bán y quán đổi lấy tiền bạc, miệng ăn núi lở*, sống dựa vào đó cũng không phải là cách hay."
*miệng ăn núi lở: nếu con người chỉ biết ngồi không tiêu xài một cách hoang phí thì đến núi cũng lở chứ đừng nói đến của cải hữu hạn, từ “ăn” ở đây chỉ tiêu xài tiền.
"Ta thấy con người lanh lợi, cũng có chút tài năng, sao không thi cử đỗ đạt, kiếm được một chức quan nhỏ? Con hãy nhìn hai đứa con bất hiếu nhà ta, không thông minh bằng con , nhưng từ nhỏ đã được dạy dỗ học hành, giờ đây cũng coi như có chút sự nghiệp. Con có biết không, con trai út nhà ta, gần đây lại được thăng bổng lộc..."
Đỗ Trường Khanh lắng nghe cả buổi, cho đến khi Hồ Viên Ngoại uống cạn nửa ấm trà, nói đến khô miệng mới thôi. Khi Hồ Viên Ngoại định rời đi, Đỗ Trường Khanh gói phần bánh Vân Phiến còn lại trong nhà, liếc mắt nhìn thấy một gói trà thảo dược còn lại trên bàn - đây là thứ mà cô gái bán bồ hoàng than đã tặng cách đây một thời gian. A Thành tiếc nên không nỡ vứt, uống hai ngày thấy không sao nên giữ lại.
Đỗ Trường Khanh dùng giấy đỏ gói gói trà thảo dược với phần bánh Vân Phiến còn lại, nhét vào tay Hồ Viên Ngoại đang lên xe ngựa, miệng cười nói: "Thúc bận lắm, cháu không tiện tiễn xa. Vừa qua ngày xuân, cháu đặc biệt chuẩn bị quà xuân cho thúc. Trà thảo dược bên trong có thể giảm bớt nghẹt mũi. Mong thúc giữ gìn sức khỏe."
Hồ Viên Ngoại cười ha hả: "Trường Khanh có tâm ý rồi." Ra lệnh xe ngựa, đi thẳng về phía trước. Xe ngựa vừa đi, nụ cười trên mặt Đỗ Trường Khanh đã tắt lịm, vừa đi về nhà vừa bực bội nói: " Lão già chua ngoa này, rốt cuộc cũng tiễn đi được."
A Thành nói: "Thực ra lời nói của Hồ Viên Ngoại cũng không sai, Đông gia, ngài có thể đi thi lấy công danh..."
Đỗ Trường Khanh trừng mắt nhìn: "Nói thì dễ, ta không thi là vì ta không muốn?" Lại lầm bầm chửi rủa: "Cha ta cũng chưa từng dạy dỗ ta như vậy!"
"Tục ngữ có câu, chó đối với chủ đều phải vẫy đuôi, giờ đây thu nhập của y quán đều dựa vào người ta," A Thành cười, "Đông gia hãy có trách nhiệm chút đi."
Đỗ Trường Khanh đá vào mông cậu ta: "Ai là chó? Ai là chó?"
A Thành xoa xoa mông, cười khúc khích: "Là tôi."
...
Hồ Viên Ngoại trở về nhà , phu nhân đang ở trong phòng xem sổ sách mà quản gia đưa đến.
Thấy gói giấy dầu trong tay Hồ Viên Ngoại, Hồ phu nhân hừ một tiếng: "Lại đi Y Quán Nhân Tâm à?"
"Lúc Đỗ huynh còn sống đã nhờ cậy, sao ta có thể từ chối được?"
Hồ phu nhân giả vờ cười: "Ông là người vội vã mang tiền cho người ta, người ta coi ông là kẻ ngốc nghếch. Bản thân cậu ta không cầu tiến, ông lo lắng làm cái gì?"
"Phụ nữ các người không hiểu đâu!" Hồ Viên Ngoại vẫy tay, không muốn nói nhiều với bà ta, "Hơn nữa, mỗi lần tới họ đều tặng trà, kẻ ngốc gì chứ, nói năng thật khó nghe !"
Hồ phu nhân liếc mắt nhìn ông, châm biếm: "Chỉ là vài cái bánh còn sót lại, lại tặng thêm bã trà sắp vứt đi, quà xuân gì chứ, chỉ có ông là thật thà."
"Nói không lại bà," Hồ Viên Ngoại mở gói giấy dầu ra, ngày thường cũng đều là một số đồ ăn nhẹ không đáng bao nhiêu, hôm nay cũng vậy.
Ông lấy bánh Vân Phiến ra, ánh mắt nhìn vào gói trà được gói cẩn thận.
Gói giấy này được buộc bằng chỉ đỏ thô, trên giấy dầu trắng còn viết chữ. Hồ Viên Ngoại mắt không tốt, tiến đến nhìn gần, phát hiện đó là hai câu thơ "Dương Hoa Dã Tiếu Nhân Tình Thiển, Cố Cố Triêm Y Phốc Diện”.
Chữ viết là nét chữ thanh mảnh của nữ tử, nhất bút nhất hoạ, uyển chuyển động lòng người.
Hồ Viên Ngoại mắt sáng lên, ông thích nhất những thứ tao nhã này. Gói trà gói bằng giấy dầu có ghi thơ, cho dù là bã trà, cũng trở nên thanh tao hơn vài phần.
Ông ra lệnh cho người hầu: "Hãm ấm trà thảo dược này. Hai ngày nay ta sẽ uống loại trà này."
Hồ phu nhân nhìn ông một cái, có chút ngạc nhiên: "Trà trước đây mang đến không phải đều cho người hầu sao? Hôm nay sao lại nghĩ đến việc tự mình uống?" Lại nhìn vào gói trà, "Có trà ngon trong nhà mà không uống, lại uống loại trà này, có vấn đề à."
"Phong vị tao nhã, sao có thể dùng tiền bạc để đong đếm?" Hồ Viên Ngoại xắn tay áo, đang định mở lời biện bác, bỗng thấy vẻ mặt của thê tử, vội vàng khẽ ho một tiếng, "Trường Khanh nói loại trà này có thể điều trị nghẹt mũi..."
Ông nhỏ giọng nói: "Uống thử vài ngày xem sao."